Don Bosco Halle geeft extra taallessen Nederlands vorm met NedNext

De voorbereiding startte voor de zomervakantie. Pedagogisch directeur Carolien Stas en graadcoördinator Siegert Perrots bekeken verschillende scenario’s en zochten collega’s die de extra taallessen Nederlands wilden opnemen. Vandaag vormen Toon Schepens, Sindra Vanderoost en Femke Merckx samen het NedNext-team.

De drie leerkrachten krijgen de nodige ruimte om samen te zoeken naar wat werkt. “Voor de start zorgde dit voor ieder van ons wel wat voor paniek: wat wordt er verwacht van ons?”, vertelt Toon. Femke herkent dat gevoel: ook voor haar was aanvankelijk niet helemaal duidelijk wat NedNext precies moest bereiken. Sindra zag het tegelijk als een kans om bij te leren.

Bij het vormgeven van de werking, hoefde de school niet van nul te beginnen. Het beleid gebruikte het draaiboek van vzw ‘de Rand’ als houvast. Samen met de schoolondersteuner werd er nagedacht over de concretisering, brede screening, taalontwikkeling en invulling van de lessen. Bestaande materialen, werkvormen en didactische kaders werden aangereikt en door het team aangepast aan de eigen leerlingen en schoolcontext.

Eerst zicht krijgen op de leerlingen

Don Bosco Halle kreeg zeven uren-leraar om NedNext te organiseren. Op maandag ligt de nadruk op lezen en tekstbegrip, op dinsdag op schrijven en op donderdag op spreken. Luisteren en woordenschat lopen door alle lessen heen.

De eerste week stond bewust in het teken van kennismaking en verbinding. De leerlingen komen immers uit verschillenden klassen. Via het talenpaspoort, zinstarters en interactieve werkvormen leerden de leerlingen elkaar én elkaars talenrepertoire beter kennen.

Daarna verschoof de aandacht naar gerichter observeren. Bij de start was er weinig concrete informatie over de precieze taalnoden van de leerlingen. Resultaten van AVI en Diataal worden daarom naast leerlingwerk, gesprekken en observaties gelegd. Zo ontstaat gaandeweg een breder beeld van wat leerlingen al kunnen en waar ze nog extra ondersteuning nodig hebben. Toon, Femke en Sindra overleggen regelmatig samen over wat ze zien, welke oefeningen werken en wat ze in volgende lessen anders willen aanpakken.

Flexibel groeperen

Het team kiest bewust om niet met vaste niveaugroepen te werken. “We hebben één grote groep die we soms opdelen, maar evengoed werken we allemaal samen”, legt Toon uit.

Op maandag zijn ze alle drie aanwezig, op de andere dagen zijn ze met twee. Afhankelijk van het lesdoel kunnen leerlingen met gelijkaardige noden samen zitten, kunnen sterkere en minder sterke leerlingen elkaar ondersteunen of kan de hele groep samen werken. Zeker bij lezen biedt dat kansen: dan zijn de drie leerkrachten tegelijk aanwezig en kan er bijvoorbeeld in kleinere leesgroepen op eigen leesniveau en -tempo gewerkt worden. Die flexibiliteit is nodig, want de verschillen binnen de groep zijn groot.

De leerkrachten werken bewust vanuit hoge verwachtingen. NedNext vindt plaats na een volledige schooldag, toch willen ze een omgeving creëren waarin intensief geleerd wordt. Daarom zetten ze sterk in op een leeromgeving waarin leerlingen zich veilig voelen om te spreken, te proberen en fouten te maken.

Wat in NedNext gebeurt, moet verder reiken

NedNext mag geen aparte werking worden. De extra taallessen moeten leerlingen vooral helpen om sterker te functioneren in hun gewone lessen. Het team zoekt daarom aansluiting bij wat leerlingen voor hun vakken nodig hebben. Een lessenreeks rond het menselijk lichaam kan bijvoorbeeld begrippen opnemen die ook tijdens natuurwetenschappen aan bod komen. Femke geeft aan dat ze soms met eenzelfde onderwerp over verschillende dagen verder werken en daarbij lezen, schrijven, spreken en woordenschat met elkaar verbinden.

Ze vragen aan hun collega’s om relevante school- en vaktaalwoorden door te geven. Sindra geeft aan dat het vooraf doorgeven van woordenschat nog geen automatisme is. Met elkaar afstemmen, vraagt tijd en duidelijke afspraken. Ze willen bijvoorbeeld niet dat moeilijke teksten uit geschiedenis of aardrijkskunde naar NedNext worden doorgeschoven. Taalkrachtig lesgeven en de nodige taalsteun bieden, blijven belangrijk in elke les.

Voor het team ligt daar wel het doel: wat leerlingen in NedNext leren, moet vooral merkbaar worden buiten NedNext. Toon formuleert het heel concreet: voor hem is het traject geslaagd wanneer leerlingen in de klas beter begrijpen wat een leerkracht bedoelt en zelfstandiger met opdrachten aan de slag kunnen. NedNext ondersteunt hen daarin door extra kansen te bieden om taal en woordenschat in verchillende contexten te oefenen.

Samen verder bouwen

Ook het lesmateriaal blijft in ontwikkeling. Toon, Sindra en Femke bekijken samen wat bruikbaar is, passen bestaand materiaal aan en maken waar nodig nieuwe lessen.

Ook vanuit het schoolbeleid wordt verder gewerkt aan de opvolging. Er komt een fiche die leerkrachten helpt om taalnoden in hun gewone lessen breder te bekijken. Een tweede hulpmiddel moet de klassenraad ondersteunen om verschillende signalen samen te leggen en te bepalen welke taalondersteuning een leerling nodig heeft.

Na enkele weken is het te vroeg om grote uitspraken te doen over effecten. De eerste ervaringen stemmen het team positief. Vooral de motivatie van de leerlingen verrast. Toon verwoordt het zo: “De leerlingen bij ons zijn enorm dankbaar en zitten echt met hun volle goesting in de les. Dat is iets dat ik niet verwacht had als je beseft dat ze er al een hele schooldag hebben op zitten.”

NedNext is nog geen afgewerkt verhaal. De basis ligt er: een team dat samenwerkt, een duidelijke structuur, steeds beter zicht op de taalnoden en een groeiende verbinding met de rest van de school. De volgende stap is vooral verder verfijnen: goed kijken naar wat leerlingen nodig hebben, benutten wat al beschikbaar is, samen leren en bijsturen waar nodig.